Boşanmaya neden mevzular

4721 rakamlı Medeni Kanun’a göre çekişmeli boşanma davası özel boşanma nedenleri ve genel boşanma nedenleri olarak iki biçimde görülebilir.

Özel boşanma nedenleri

Kanunda hudutlu rakamda sayılmış olan özel boşanma nedenlerine katlanan boşanma davaları şunlardır:

Zina kandırma

Eşlerden biri zina ederse, değişik eş boşanma davası açabilir. Zina, eşlerden birinin vefa mükellefliğine ters tavırda bulunması başka bir deyişle eşinden başa biriyle beraber olması demektir.

Davaya hakkı olan eşin boşanma nedenini bilmesinden başlayarak altı ay ve herhâlde zina eyleminin üzerinden beş sene geçmekle dava hakkı düşer. Bağışlayan tarafın dava hakkı yoktur.

Yaşama kast, makûs veya şeref kırıcı tutum

Eşlerden her biri öbürü tarafından yaşamına hedeflenmesi veya kendisine pek makûs davranılması ya da ağır derecede şeref kırıcı bir tavırda bulunulması nedeniyle boşanma davası açabilir. Öldürmeye girişim buna verilebilecek misallerden biri olup eşin insan iftiharına ters rastgele bir hürmetsizce tutum ise şeref kırıcı bir tutum demektir.

Davaya hakkı olan eşin boşanma nedenini bilmesinden başlayarak altı ay ve herhâlde bu nedenin doğumunun üzerinden beş sene geçmekle dava hakkı düşer. Bağışlayan tarafın dava hakkı yoktur.

Kabahat harekâta ve itibarsız yaşam sürme

Eşlerden biri minik düşürücü bir kabahat işler veya itibarsız bir yaşam sürer ve bu nedenlerden dolayı onunla beraber yaşaması değişik eşten beklenemezse, bu eş her zaman boşanma davası açabilir. Ancak her kabahat bu kapsama girmemektedir. İşlenen kabahatin hırsızlık veya cinsel atak gibi minik düşürücü bir kabahat olması gerekmektedir. Bu minik düşürücü kabahatin yanı gizeme değişik eş bu kabahatten dolayı konutluluğunu sürdüremeyecek hale gelmelidir.

Terk nedeniyle boşanma davası

Eşlerden biri, konutluluk birliğinden doğan mükellefliklerini yerine getirmeyip değişik eşi terk ederse veya haklı bir neden olmadan ortak eve dönmezse,

Bunun neticesinde ayrılık en az altı ay sürmüş ve bu vaziyet devam ediyorsa

İstem üzerine hâkim veya noter tarafından yapılan uyarı neticesiz kalmış ise; terk edilen eş, boşanma davası açabilir. Öbürünü ortak evi terk etmeye zorlayan veya haklı bir neden olmaksızın ortak eve dönmesini yasaklayan eş de terk etmiş sayılır.

Davaya hakkı olan eşin istemi üzerine hâkim veya noter, temeli tahlilden yapacağı uyarıda terk eden eşe iki ay içinde ortak eve dönmesi gerektiği ve dönmemesi hâlinde doğacak neticeler hakkında ihtarda bulunur. Bu uyarı gerektiğinde ilân yoluyla yapılır. Ancak, boşanma davası açmak için emin bir zaman vardır ve dördüncü ayı bitmedikçe uyarı isteminde bulunulamaz ve uyarıdan sonra iki ay geçmedikçe dava açılamaz.

Us hastalığı

Eşlerden biri us hastası olup da bu surattan ortak yaşam değişik eş için çekilmez hâle kazançsa, sahip olduğu us hastalığının rehabilitasyonunun bulunmadığı resmî sıhhat heyeti raporuyla tespit edilmek şartıyla bu eş boşanma davası açabilir.

Genel boşanma nedenleri

Evvelden tanımlanması olası olmayan bir vaka bir konutluluk birliğini temelini sallamışsa ve bu nedenle eşlerden artık ortak yaşama devam etmesi beklenemezse, boşanmanın genel nedeninden laf edilir. TMK m. 166’da bu husus şu biçimde tertip edilmiştir.

Konutluluk birliğinin esastan sarsılması, şiddetli uyumsuzluk

Madde 166- Konutluluk birliği, ortak yaşamı sürdürmeleri kendilerinden beklenmeyecek derecede esasından sarsılmış olursa, eşlerden her biri boşanma davası açabilir.

Yukarıyadaki fıkrada belirtilen hâllerde, şikayetçinin hatayı daha ağır ise, davalının açılan davaya itiraz hakkı vardır. Bununla birlikte bu itiraz, hakkın makûsa kullanılması kalitesinde ise ve konutluluk birliğinin devamında davalı ve çocuklar bakımından korunmaya bedel bir fayda kalmamışsa boşanmaya karar verilebilir.

Şiddetli uyumsuzluk vaziyetinde eşlerin birbirilerine karşı dinlediği hürmet ve sevgi eksilmekte, beraber kurdukları ortak yaşam çekilmez hale gelmektedir. Yaşama bakış açıları, dünya görüşleri gibi kavramlar eşler açısında değişiklik gösterdiği zaman çıkan çatışmalar konutluluk birliğini ve varsa ortak çocukların aile yaşamlarını etkilemektedir. Kesintisiz eşlerin kavgası, hürmetin eksilmesi, konutluluk birliği içerisinde cinsel birliğin de eksilmesi gibi nedenler konutluluk birliğinin esastan sarsılmasının nedenleridir. Tüm gayretlere karşın hiçbir biçimde konutlulukta düzelme olmuyorsa akabinde boşanma davasının açılması kaçınılmazdır.