Adaleleri kuvvetlendirerek diz sızısına son verin

Bireyin diz sızısına neden olan hastalığa ve yaşına uygun özel olarak tasarlanan Fizik Rehabilitasyon uygulamaları ile denge ve yürüyüşün niteliğinin artırılması, bireyin özgüveninin sağlanması ve günlük hayat etkinliklerindeki güçlüğün ortadan kaldırılması olası.

Fizik rehabilitasyon uygulamalarında hastanın yanı gizeme ailesinin de bilgilendirilmesi hatta konut ve iş civarının yine tertip edilmesinin büyük ehemmiyet taşıdığını söyleyen Türkiye İş Bankası İştiraki Bayındır Kavaklıdere Sağlık Kurumu Fizik Rehabilitasyon ve Rehabilitasyon Kısım Başkanı Prof. Dr. M. Nafiz Akman, sıkça görülen diz sızıları hakkında bilgiler verdi.

Günümüzde hayat şartlarıyla da ilişkili olarak giderek bir hayli şahsı etkileyen diz sızısı; cemiyette sık tesadüfülen, özellikle orta ve ileri yaş grubunda görülen bir ağraz olarak öne çıkıyor. Diz sızısı bireyin hareket kabiliyetini eksiltirken, sosyal hayata katılımını ve hayat niteliğini negatif etkileyen bir gidişat olarak göze çarpıyor. Diz sızısı yaşayan bireyler, yürüme, merdiven inip çıkma, çömelme gibi hareketlerde ciddi kasvet yaşıyor.

Prof. Dr. Akman diz sızısını rehabilitasyon edebilmek için öncelikle nedeninin ne olduğunu ve hangi aşamada olduğunu öğrenmek gerektiğini ifade etti. Akman hastanın ayrıntılı öyküsünün alınması, iyi bir fizik tetkik yapılması ve takiben zorunlu laboratuvar ve radyolojik analizlerin bitirilmesi gerektiğini belirtti.

Yaş gruplarına göre değişiklik gösteren diz sızısının, cemiyette en sık görülen sebepleri gonartroz diz eklemi artrozu/kireçlenmesi, menisküs/bağ yırtığı, tendinit/bursitler ve eklem irinidir artrit/sinovit.

Baston ile zarar yaradılışı yasaklanmalı

Prof. Dr. M. Nafiz Akman akut safhada diz sızısı yaşayan bireyler için nasihatlerde bulunarak şu bilgileri verdi: “Diz sızısında ilk yapılacak operasyonlar; soğuk uygulama, istirahat ve ilaç rehabilitasyonudur. Bu aşamada eklemi gözetmek ve daha fazla zarar yaradılışını yasaklamak esas maksattır. Yük bindirmeyi eksiltmek için hastaya baston/koltuk değneği gibi dayanaklar verilmeldir. Rehabilitasyona sızı kesici, yangı giderici ilaçlarla başlanır ve ayrıca dizlik ve eşi destekçi taşıtlar da kullanılabilir. Sızı nedeni olarak enfeksiyon düşünülürse, antibiyotik rehabilitasyonu, eklem lavajı gibi ek operasyonlar yapılmalıdır. Akut yarıyılı takiben gerçek hastalığın rehabilitasyonu ve rehabilitasyonuna müteveccih operasyonlar uygulanır”

Hastanın yanı gizeme aileler de şuurlu olmalı

Kronik diz sızılı hastalarda; özellikle kronik/ilerleyici sızı, işlev kaybı ve günlük hayat etkinliklerinde ciddi güçlüğe yol açan Gonartroz öncelikle diz eklem kıkırdağının zararlanması, giderek tüm eklem yapılarının bozulması ve kireçlenmesi hastalarına uygulanan fizik rehabilitasyonun emeli; sızının giderilmesi, eklem hareket genişliği ve işlevlerinin geri kazanımı, adalelerin kuvvetlendirilmesi, denge ve yürüyüşün niteliğinin artırılması, bireyin özgüveninin sağlanması ve günlük hayat etkinliklerindeki güçlüğün ortadan kaldırılmasıdır.

Öncelikle hasta ve ailesi, hastalık hakkında bilgilendirilmeli, konut ve işyerinde hayatını basitleştirici tertip etmeler hakkında eğitilmelidir. Hastanın fazla kilosu varsa diyetisyene yönlendirilmeli, hasta kumpaslı etkinlik ve konut egzersizleri yapması için motive edilmelidir.

Fizik rehabilitasyon ile sızısız bir yaşam olası

Diz sızılarında uygulanan fizik rehabilitasyon uygulamaları, hastanın günlük yaşama daha süratli geri dönmesine ve hayat niteliğinin çoğalmasına destekçi olur. Diz sızısı sürükleyen hastalarda fizik rehabilitasyon; uzman doktorun tetkik ve muayeneleri takiben oluşturduğu program yönünde, Fizyoterapistler tarafından uygulanan farklı elektrik akımları, elektromanyetik dalgalar, ısı uygulamaları gibi eklemi hazırlayıcı/destekleyici harekâtları takiben yeniden Fizyoterapistler tarafından yaptırılan rehabilitasyon edici egzersizlerden oluşur. Bu süreçte yerel enjeksiyonlar, değişik destekçi aygıt ve dayanaklar ile kinesiotaping de yapılabilir. Bu uygulamalar eksik kaldığında eklem içi hyaluronik asit, PRP platelletden zengin plasma ve kök hücre rehabilitasyonlarına geçilir.

Tüm bu konservatif rehabilitasyonlarla netice alınmazsa, bireyin sızısı sürüyor ve hastalık hayat niteliğini eksiltiyorsa, yürüme mesafesi çok kısalmış ve merdiven inip çıkmada ciddi mesele yaşıyorsa, hayatını sürdürmek için ikinci bir bireye lüzum dinliyorsa ve alışkın olduğu hayat stilini sürdüremiyorsa teşebbüssel/cerrahi usullere müracaat etmek gerekir.